Telsizleri tanıyalım

TELSİZ HABERLEŞMESİ:
“Telsiz haberleşmesi” elektromanyetik dalgalar yardımıyla, ses, resim, data ve benzeri bilgilerin bir noktadan diğerine gönderilmesi işlemidir.
TELSiZ HABERLEŞME CİHAZLAR! VE SİSTEMLERİNİN GRUPLANDIRILMASI
Telsiz cihazlarını ve Telsiz Haberleşme Sistemlerini farklı biçimde gruplandırabiliriz.
Cihazın kullanım alanlarına göre üçe ayrılır:
• KARA
• HAVA
• DENiZ
Bu haberleşmelerde kullanılan telsiz sistem ve cihazları olarak üçe ayrılır. Cihazın kullanım şekline göre:
• EL
• ARAÇ
• SAB/T
Çalışma frekanslarına göre:
• HF
• VHF
• UHF olarak ayrılabilir.
Tüm bu gruplandırmalardan ayrı olarak özel kullanım amaçlarına yönelik telsiz cihaz ve sistemleri de vardır. Kara telsiz cihazları, adından da anlaşılacağı gibi kara haberleşmesinde deniz telsiz cihazları belli kapasitenin üzerindeki her türlü deniz taşıtının kendi aralarında veya kıyı istasyonluyla haberleşmelerinde, hava telsiz cihazları da hava taşıtlarının kendi aralarında veya yer istasyonluyla haberleşmelerinde kullanılan cihazlardır.

TELSiZ CİHAZLARINI MEYDANA GETiREN ANA PARÇALAR

   Telsiz Cihazları, telsizin kendisi, besleme ünitesi, anten, anten kablosu ve mikrofon gibi bazı parçalardan oluşur. El telsizi cihazının çalışması için gerekli elektrik enerjisini sağlayan besleme üniteleri, doldurulabilir Ni-Cd, Ni-Mh ve Li-lon pillerden oluşan batarya bloğudur.
El telsizlerinin anteni, cihazın üzerine takılan, genelde bükülebilir, lastik kaplı helis antenlerdir. Mikrofonları ise cihazın üstünde yer alır. Araç cihazlarında beslemeyi, aracın elektrik tesisatı vasıtasıyla aracın aküsü sağlar. Anten aracın dışına takılır ve koaksiyel bir anten kablosuyla cihaza bağlanır. Bu cihazlarda spiral kablolu bir el mikrofonu bulunur.
Sabit telsiz cihazları, 220V AÇ şebeke gerilimini I3.8V DC ye çeviren ve yeterli miktarda akım verebilen bir besleme sistemiyle çalıştığı gibi, besleme sistemi içerisinde olan cihazlar da vardır. Bu cihazlarda bina dışına takılan bir sabit anten ile cihaz arası mesafeye göre uygun tipte koaksiyel tablo kullanılır.
Mikrofon, tercihe veya kullanıma göre masa yada el mikrofonu şeklinde olabilir..

TELSiZ CİHAZLARININ İÇ YAPISI

Bir telsiz cihazı çeşitli bölümlerden meydana gelir.
Bu bölümleri ana hatlarıyla basitçe şöyle sıralayabiliriz;
• A//c/ bölüm
• Verici bölüm
• Çıkış yada Güç Katı
• Kontrol bölümü
• Sentezör
• Ses çıkış katı
• Ara frekans bölümü
Telsiz cihazları, çalışma frekanslarının belirlenmesinde kullanılan teknikler, modülasyon tipleri, bant genişlikleri gibi bir takım teknik özellikler yönünden de farklı özellikler gösterirler.

HABERLEŞMENİN GERÇEKLEŞMESİ

  Bir telsiz haberleşmesinin varlığından söz edebilmek için aynı frekanslarda çalışabilen, teknik özellikleri birbirinin aynı olan en az iki cihaz gereklidir. Haberleşme, verici konumundaki (gönderme yapan) cihazdan çıkarak kablo ve anten vasıtasıyla boşluğa yayılan elektromanyetik dalgaların, alıcı durumundaki cihazın anteni ve kablosu yoluyla alıcı cihaza (dinleme yapan) ulaşması şeklinde olur.

MODÜLASYON ÇEŞİTLERİ
Telsiz haberleşmesinde ve elektromanyetik dalgalar yardımıyla yapılan yayınlarda (Radyo, TV) değişik modülasyon tiplerinden bahsetmek mümkündür. Bunlardan başlıcaları: Genlik (AM) ve Frekans (FM)modülasyonlarıdır.
Modülasyon; gönderilmek, yayınlanmak istenen işarete bağlı olarak taşıyıcı dalganın bazı özelliklerinin değiştirilmesi işlemidir. Bu işlemin alıcı cihazda yapılan tersi işleme ise demodülasyon denir. Frekans modülasyonu (FM); gönderilmek istenen işarete bağlı olarak taşıyıcı dalga frekansının sıklığının değiştirilmesidir. Genlik modülasyonu (AM); gönderilmek istenen işarete bağlı olarak taşıyıcı dalganın genliğinin değiştirilmesidir.
Günümüz kara haberleşmesinde kısa mesafelerde genel olarak VHF, UHF bandlarında, FM modülasyonunda, frekans sentezörlü telsizler, uzak mesafelerde ise HF bandlarında AM modülasyonunda telsizler kullanılmaktadır.
Deniz bandında ise VHF, 156.000 – 163.000 Mhz arası, frekans sentezörlü, uluslararası standartlarla belirlenmiş özellikleri olan FM modülasyonlu telsizler kullanılmaktadır.
Yine, uluslararası standartlar gereği hava telsizleri, 118- 136 Mhz arası AM modülasyonlu olarak çalışırlar.

AKTARICI SİSTEMLER (RÖLE, REPEATER CiHAZLAR!)

  VHF, UHF bantlarında arazi şekilleri ve/veya istasyonlar arası mesafe haberleşmeyi güçleştiren, bazen de imkansız hale getiren faktörlerdir. Bu gibi durumlarda röle yada aktarıcı istasyon denilen birtakım cihazlardan istifade edilir. Temel olarak bir röle cihazı yüksek kazançlı bir anten, az kayıplı bir anten kablosu, filtre ünitesi (duplekser), alıcı ve verici bölümler ile bunların kontrol ünitesinden meydana gelir. Alıcı ve verici frekansları arasında farklılık bulunan röle cihazları filtre ünitesinin yardımıyla, alıcısının duyduğu işaretleri aynı anda vericisinden güçlendirilmiş olarak yayınlar.
Rölenin konulduğu yerin yükseltisi ile doğru orantılı olarak geniş bir haberleşme alanı elde edilmiş olur.
iki telsiz cihazının aynı frekanstan farklı olduğu ve aktarıcı bir sistemin yardımı olmadan yaptıktan görüşmeye “simplex” görüşme denir.
Gönderme ve dinleme frekanslarının farklı olduğu ve aktarıcı bir sistemin yardımıyla yapılan telsiz görüşmelerinde ise “semiduplex” görüşme denir. Semiduplex ve simplex haberleşmelerde telsiz cihazlarının alıcı ve verici bölümleri aynı anda çalışmazlar.
Röle cihazları ise full dupleks çalışan cihazlardır.

CTCSS (DUYMAALTI TON KONTROLLÜ SİSTEMLER)

  67 Hz – 250 Hz arası sesleri insan kulağının duymamasından hareketle telsiz haberleşmesinde kullanılan cihazların alıcılarının bu frekanslardaki işaretlerle kontrol edilmesidir, iki telsiz cihazının haberleşmesi için aynı çalışma frekanslarında olmaları gerektiğini belirtmiştik. CTCSS kontrollü sistemlerde buna ilave olarak cihazların aynı tonda çalışmaları gerekir.

COMMUNITY RÖLE SİSTEMLERİ (ORTAK KULLANIM SİSTEMLERİ)
CTCSS ton kontrolü ile bir röle cihazından değişik gruplara ayrılmış kullanıcıların yararlanmasına olanak tanıyan sistemlerdir.

TRUNK SİSTEMLERİ
Röle üzerinden yapılan haberleşmenin en gelişmiş şeklidir. Bu sistemler birden çok röle cihazının bir kontrol ünitesi yardımıyla birbirine bağlı olarak çalıştırılması esasına dayanır. Kontrol ünitesi, birbiriyle görüşecek kullanıcıları bir araya getirerek o anda boş olan röleden haberleşme yapmalarını sağlar.